Vraagstukken

Risicobereidheid van pensioendeelnemers  |  Individualisering en keuzevrijheid  |  Consolidatie van pensioenfondsen (APF)  |  Maatschappelijk verantwoord beleggen (ESG)  |  Beleggingsbeleid bij lage dekkingsgraad  |  Pensioencommunicatie

Risicobereidheidsonderzoek

Onderzoek naar de risicobereidheid van pensioendeelnemers?
Het risicobereidheidsonderzoek heeft een grote vlucht genomen toen pensioenfondsen leken te kunnen kiezen tussen een nominaal en reëel contract, een keuze die actueel werd in de context van het streven naar een houdbaar pensioenstelsel. Omdat risico’s steeds meer verschuiven naar de deelnemers, inzicht in de risicohouding van de deelnemers in de pensioenwet als een verplichting is opgenomen en ook de haalbaarheidstoets een onderbouwing van de risicohouding vereist, is dit onderzoek actueel gebleven.


Voor wie is een risicobereidheidsonderzoek relevant?
Het risicobereidheidsonderzoek is ontwikkeld door Zegwaart Consultancy samen met PFZW en PNO Media en is al voor bijna 50 pensioenfondsen uitgevoerd. Ook voor fondsen die willen consolideren en de risicobereidheid als een ‘matching’-criterium willen gebruiken bij het kiezen van een nieuwe uitvoerder. In aansluiting op het risicobereidheidsonderzoek kan Pensioen Intelligence Partners een risicostatuut opstellen, waarbij risicobereidheid in het bredere perspectief van vereiste buffers, dekkingsgraad en beleggingsprofiel van het fonds wordt geplaatst.
 

Individualisering en keuzevrijheid

In de discussies over de toekomst van het pensioenstelsel gaat het steevast over individualisering. Ook de SER heeft daarover ideeën geformuleerd. Maar wat betekent individualisering voor de deelnemers en wat zien zij als eventuele voordelen? Voor pensioenfondsen en uitvoerders is het van groot belang om daar een betrouwbaar en valide inzicht in te hebben om straks keuzes te kunnen maken die aansluiten bij de behoeften van de deelnemers.

Keuzevrijheid is ook een actueel thema dat vooral bij jongeren leeft. Zij willen meer te zeggen en meer te kiezen hebben als het over het eigen pensioen gaat. Belangrijk is te begrijpen wat de drivers achter deze wensen zijn om daar in de strategie en communicatie van het fonds op in te kunnen spelen.

Consolidatie van pensioenfondsen (APF)

Veel kleinere fondsen denken na over hun toekomstbestendigheid. Soms daartoe aangezet door de toezichthouder, soms omdat het lastig blijkt om bestuurders te vinden en in andere gevallen omdat het fonds door een beperkte omvang te duur of te kwetsbaar is. Naar verwachting zullen veel fondsen de komende jaren kiezen voor een Algemeen Pensioenfonds (APF). Voorafgaand aan zo’n overgang zal het bestuur van het op te heffen fonds moeten vaststellen of deelnemers, gepensioneerden, werkgevers en andere stakeholders een dergelijke stap steunen en er voldoende draagvlak voor is. En ruim voor de consolidatie binnen een APF zullen bestuur en belanghebbendenorgaan willen meten of het risicoprofiel van de collectiviteitskring aansluit bij de wensen van deelnemers en gepensioneerden. Inzicht in het risicoprofiel is een essentieel selectiecriterium in een eventueel pitchtraject onder de verschillende APF-en en uitvoeringsalternatieven.

Maatschappelijk verantwoord beleggen (ESG)

Steeds meer pensioenfondsen zetten in op duurzaam beleggen, als een strategische keuze. Maar weten deelnemers wat dat is, hoe belangrijk vinden ze dat en welke prioriteiten zien ze (Environment, Social, Governance)? Begrijpt men deze keuze van het eigen fonds en wat zien deelnemers als de mogelijke consequenties voor hun pensioen. In hoeverre zijn deelnemers bereid een hoger risico danwel een lager rendement te accepteren als gevolg van deze keuzes? Andere beleggingsissues gaan over private equity (kosten, imago, risico’s) en over het al dan niet zwaarder beleggen in de ‘BV Nederland’. Belangrijke vragen waar onderzoek van Pensioen Intelligence Partners antwoord op geeft. De resultaten bieden draagvlak voor de gemaakte beleidskeuzes en wijzen de weg wijzen naar een effectieve communicatie.

Beleggingsbeleid bij lage dekkingsgraad

Op dit moment kampen veel pensioenfondsen met een forse onderdekking. Voor besturen is het belangrijk om te begrijpen wat deelnemers als mogelijke consequenties zien en hoe zij aankijken tegen de verschillende richtingen die het bestuur kan kiezen. Net als bij het risicobereidheidsonderzoek, geldt ook hier dat het bestuur niet gebonden is aan de resultaten, maar bij een keuze die afwijkt van de deelnemersvoorkeur goed moet én kan uitleggen waarom het bestuur daarvoor heeft geopteerd.

Pensioencommunicatie

Er bestaan veel misverstanden over pensioen. Zo gelooft twee derde van de deelnemers dat zij nu premie betalen voor de huidige gepensioneerden, weet nagenoeg niemand dat gepensioneerden drie- tot viermaal de betaalde pensioenpremie als uitkering terugkrijgen en vrezen veel jongeren dat er, als zij aan de beurt zijn, helemaal geen pensioen meer is. Een beperkte risicobereidheid is niet zelden terug te voeren op een overschatting van beleggingsrisico’s; deelnemers denken dat schokken op financiële markten hun hele pensioen weg kunnen vagen. 


Waarom investeren in pensioencommunicatie?
Inzicht in dit soort zorgen, percepties en misverstanden is een noodzakelijke voorwaarde voor effectieve communicatie, die pensioenbewustzijn en -betrokkenheid kunnen vergroten. Zonder het begrijpen van deelnemers en gepensioneerden is goede pensioencommunicatie onmogelijk. Pensioenonderzoek van Pensioen Intelligence Partners geeft dat inzicht.